ปวดเข่าในเด็ก

  ปวดเข่าในเด็ก เป็นอะไรได้บ้าง? ลูกบ่นปวดเข่า... แค่ปวดโตหรือโรคกระดูกอักเสบกันแน่?" พ่อแม่หลายคนอาจเคยได้ยินลูกวัยพรีทีน (10-15 ปี) บ่นว่าปวดใต้ลูกสะบ้า โดยเฉพาะเวลาวิ่ง เล่นฟุตบอล หรือกระโดด บางคนคิดว่าเป็นเรื่องปกติของเด็กที่กำลังโต แต่รู้ไหมครับว่าอาการนี้อาจไม่ใช่แค่เรื่อง "ยืดตัว" แต่อาจเป็นโรคเฉพาะทางที่พบได้บ่อยในวัยนี้ "แม่ครับ ผมปวดเข่าตรงนี้มากเลย" ภาพที่เห็นจนชินตาในห้องตรวจของหมอคือ คุณแม่จูงมือลูกชายวัย 13 ปี ที่อยู่ในชุดนักฟุตบอลโรงเรียน เดินกะเผลกเข้ามาหา "หมอคะ น้องต้นบ่นปวดเข่ามาเป็นเดือนแล้วค่ะ ยิ่งวันไหนซ้อมบอลหนักๆ จะบ่นอุบเลย ตอนแรกคิดว่าน้องแกล้งขี้เกียจไปโรงเรียน แต่พักหลังเห็นมีตุ่มกระดูกนูนออกมาใต้เข่าด้วย เลยชักไม่สบายใจ" อาการที่น้องต้นเป็น ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และไม่ใช่เรื่องแปลกครับ ในวัย 10-15 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายกำลังพุ่งทะยานเรื่องความสูง กระดูกและเส้นเอ็นจะทำงานหนักมากจนบางครั้งมัน "คุยกันไม่รู้เรื่อง" และนำไปสู่ความเจ็บปวดที่พ่อแม่ต้องเข้าใจครับ ทำความเข้าใจความจริงของ "เข่าเด็ก" เข่าของเด็กวัย...

  "หมอครับ ลูกบ่นปวดขาตอนดึกๆ บ่อยมาก ยายบอกว่าสงสัยกระดูกไม่แข็งแรง ให้ไปซื้อแคลเซียมเม็ดมาป้อนหลาน... มันเกี่ยวกันไหมครับ? กินแล้วจะช่วยให้หายปวดเร็วขึ้นหรือเปล่า?" คำถามนี้เป็น "ความเชื่อคลาสสิก" ที่หมอเจอบ่อยที่สุดเมื่อพูดถึงอาการ Growing Pains (อาการปวดจากการเจริญเติบโต) ครับ พ่อแม่หลายคนพอเห็นลูกเจ็บ ก็รีบหานม หาแคลเซียมเสริมมาให้กิน เพราะเข้าใจว่าลูก "ขาดแคลเซียม" หรือ "กระดูกกำลังยืดจนเปราะ" แต่ความจริงทางการแพทย์... แคลเซียมคือ "ฮีโร่" หรือ "แพะรับบาป" ในเรื่องนี้กันแน่? วันนี้หมอเก่งจะมาไขคำตอบให้ชัดเจน ว่าเราควรเสียเงินซื้อแคลเซียมเสริมให้ลูกกินเพื่อแก้ปวดไหม หรือมีวิธีอื่นที่ดีกว่าครับ ความจริงข้อที่ 1: Growing Pains เกิดจาก "ขาดแคลเซียม" หรือเปล่า? คำตอบสั้นๆ คือ "ส่วนใหญ่... ไม่เกี่ยวกันโดยตรงครับ" ทางการแพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของ Growing Pains แต่ทฤษฎีที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดในปัจจุบัน ไม่ใช่เรื่องกระดูกขาดแคลเซียม แต่เป็นเรื่องของ "ความล้า (Fatigue)" ครับ Muscle Fati...

  "แม่ครับ หนูเจ็บเข่า..." แค่ปวดขาตามวัย หรือสัญญาณเตือน "มะเร็งกระดูก"? "คุณหมอคะ ลูกชายวัย 8 ขวบ บ่นปวดเข่าบ่อยมากช่วงนี้ บางคืนตื่นมาร้องไห้กลางดึก แต่พอตื่นเช้ามาก็วิ่งเล่นได้ปกติ... แบบนี้เขาแกล้งทำ หรือเขาเป็นอะไรกันแน่คะ?" หัวอกคนเป็นพ่อแม่ พอได้ยินลูกบ่นเจ็บปวด เราก็อดกังวลไม่ได้ใช่ไหมครับ ยิ่งถ้าไป Search Google แล้วเจอคำว่า "มะเร็งกระดูก" ใจก็ยิ่งเสียไปกันใหญ่ อาการปวดเข่าในเด็ก เป็นเรื่องที่พบบ่อยมากครับ ส่วนใหญ่ (กว่า 90%) เป็นเรื่องของกล้ามเนื้อและการเจริญเติบโตที่ไม่น่ากังวล แต่ก็มีส่วนน้อย (ที่สำคัญมาก) ที่เป็นสัญญาณของโรคร้ายแรง วันนี้หมอเก่งจะมาสอนวิธี "แยกแยะ" ครับ ว่าอาการแบบไหนคือ "ปกติ" และอาการแบบไหนคือ "สัญญาณอันตราย" ที่ต้องรีบพามาโรงพยาบาล กลุ่มที่ 1: สาเหตุที่พบบ่อย (ไม่อันตราย แต่กวนใจ) ถ้าลูกบ่นปวดเข่า ส่วนใหญ่มักจะหนีไม่พ้น 3 โรคนี้ครับ: 1. Growing Pains (อาการปวดจากการเจริญเติบโต) อาการ: มักปวดช่วง "หัวค่ำ หรือ กลางดึก" จนตื่นมาร้องไห้ แต่พอเช้าตื่นมา "หายเป็นปลิดทิ้...

  เข่านูน ปวดตอนสปีด พักแล้วหาย... สัญญาณเตือนโรค Osgood-Schlatter ที่พ่อแม่นักกีฬาไม่ควรละเลย" แม่ครับ ผมวิ่งสปีดแล้วเจ็บใต้หัวเข่า" เมื่อลูกชายวัย 12 ปี นักบอลตัวยงเริ่มบ่นปวดเข่า เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นบ่อยในครอบครัวที่มีลูกชายวัยกำลังซนและรักการเล่นกีฬาครับ มีเคสหนึ่งคุณแม่พาน้องเอ (นามสมมติ) อายุ 12 ปี นักฟุตบอลโรงเรียนมาหาหมอ "คุณหมอคะ น้องปกติเดินได้ไม่มีปัญหา แต่พอซ้อมบอลช่วงวิ่งสปีด หรือกระโดดโหม่งลูก น้องจะบ่นเจ็บจี๊ดที่ปุ่มกระดูกใต้หัวเข่ามาก บางวันบวมขึ้นมาเป็นลูกมะนาวเล็กๆ เลยค่ะ" พอลองคลำดูที่ปุ่มกระดูกหน้าแข้ง น้องจะสะดุ้งทันที นี่คืออาการคลาสสิกของโรคที่ชื่อว่า  "ออสกูด-ชแลตเตอร์" (Osgood-Schlatter Disease)  ซึ่งฟังดูชื่อยากแต่ความจริงคือเรื่องของ "การเจริญเติบโตที่เร็วเกินกว่าเอ็นจะรับไหว" ครับ โรคนี้คืออะไร? (ภาษาชาวบ้านเรียกว่า โรคปุ่มกระดูกหน้าแข้งอักเสบ) อธิบายง่ายๆ คือ ในช่วงอายุ 10-14 ปี เด็กผู้ชายจะมีการกระโดดของส่วนสูงที่เร็วมาก (Growth Spurt) กระดูกหน้าแข้งจะยืดตัวออก แต่กล้ามเนื้อหน้าขา (Quad) และเอ็นยึดสะบ้ายังยืดตามไม่ทั...